Pytanie wraca co roku we wrześniu i październiku, gdy rusza nowy nabór na staż. Odpowiedź składa się z dwóch części, które łatwo pomylić: stażu nie da się odbywać na działalności gospodarczej, ale prowadzenie działalności obok stażu nie jest zabronione - z istotnymi ograniczeniami wynikającymi z zakresu prawa wykonywania zawodu.
Staż odbywa się wyłącznie na umowie o pracę
Zgodnie z art. 15a ust. 1 ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty lekarz stażysta odbywa staż na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony w celu przygotowania zawodowego obejmującego realizację programu stażu podyplomowego.
Nie ma tu przestrzeni na wybór formy. Kontrakt, umowa zlecenia ani samozatrudnienie nie są dopuszczalne - umowę zawiera podmiot uprawniony do prowadzenia stażu, a środki przekazuje marszałek województwa.
Podstawowe parametry:
| Element | Lekarz | Lekarz dentysta |
|---|---|---|
| Czas trwania | 13 miesięcy | 12 miesięcy |
| Urlop wypoczynkowy | 20 dni roboczych | 20 dni roboczych |
| Forma zatrudnienia | umowa o pracę na czas określony | umowa o pracę na czas określony |
Wynagrodzenie zasadnicze w 2026 r.: 7 773 zł brutto do 30 czerwca 2026 r. oraz 8 458 zł brutto od 1 lipca 2026 r. Dyżury medyczne w ramach stażu wynagradzane są w wysokości 125% stawki godzinowej wynikającej z wynagrodzenia zasadniczego.
Okres stażu przedłuża się o czas nieobecności - każdy dzień zwolnienia lekarskiego wydłuża staż i odpowiednio przedłuża się umowę o pracę.
Czy stażysta może równolegle prowadzić JDG?
Formalnie tak - przepisy nie zakazują lekarzowi stażyście prowadzenia działalności gospodarczej. Problem leży gdzie indziej.
Ograniczone prawo wykonywania zawodu
Stażysta wykonuje zawód na podstawie ograniczonego prawa wykonywania zawodu, które uprawnia do udzielania świadczeń zdrowotnych wyłącznie w zakresie i na zasadach określonych w programie stażu, pod nadzorem opiekuna. Nie daje ono podstawy do samodzielnego udzielania świadczeń zdrowotnych.
W praktyce oznacza to, że stażysta nie uzyska wpisu do rejestru praktyk zawodowych (RPWDL) i nie może prowadzić indywidualnej praktyki lekarskiej. Bez wpisu nie wolno udzielać świadczeń zdrowotnych w ramach działalności gospodarczej.
Co pozostaje możliwe
Działalność gospodarcza stażysty może natomiast obejmować czynności niebędące świadczeniami zdrowotnymi, na przykład:
- prowadzenie szkoleń, kursów i zajęć dydaktycznych,
- korepetycje i przygotowanie do LEK/LDEK,
- działalność publicystyczna, redakcyjna, tłumaczenia medyczne,
- udział w badaniach klinicznych w roli innej niż badacz udzielający świadczeń,
- działalność niezwiązana z medycyną.
Przed rozpoczęciem warto sprawdzić, czy umowa o pracę nie zawiera klauzuli o dodatkowym zatrudnieniu lub zakazie konkurencji.
Po stażu - moment na decyzję
Zakończenie stażu i uzyskanie pełnego prawa wykonywania zawodu otwiera trzy ścieżki: etat, rezydentura albo kontrakt. Najczęściej występuje kombinacja: rezydentura na etacie plus kontrakt na dodatkowe dyżury.
Jeżeli decydujesz się na działalność, kolejność działań jest następująca:
- pełne prawo wykonywania zawodu wydane przez okręgową radę lekarską,
- wpis do CEIDG z właściwymi kodami PKD 2025,
- obowiązkowe OC (75 000 / 350 000 EUR),
- wpis do RPWDL - bez niego nie wolno udzielać świadczeń,
- zgłoszenie do ZUS w ciągu 7 dni.
Zobacz: jak lekarz zakłada działalność gospodarczą.
Najważniejsza pułapka: ulgi ZUS po stażu w tym samym szpitalu
To zagadnienie generuje najwięcej korekt i dopłat wśród młodych lekarzy.
Ulga na start (6 miesięcy bez składek społecznych) oraz preferencyjne składki (24 miesiące od podstawy 1 441,80 zł) nie przysługują, jeżeli w ramach działalności wykonujesz na rzecz byłego pracodawcy czynności, które wykonywałeś dla niego jako pracownik w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym.
Typowy scenariusz: staż w szpitalu X → kontrakt w szpitalu X w tym samym roku. Jeżeli zakres czynności jest ten sam, ulgi nie przysługują i trzeba płacić pełne składki (1 926,76 zł miesięcznie w 2026 r.).
Trzy sposoby ograniczenia ryzyka:
- odczekać rok kalendarzowy - ograniczenie obejmuje rok bieżący i poprzedni,
- rozpocząć współpracę z innym podmiotem, a ze szpitalem stażowym dopiero po upływie terminu,
- wykazać realną odmienność czynności - staż wykonywany jest pod nadzorem opiekuna i w ramach programu, a lekarz z pełnym PWZ działa samodzielnie i ponosi pełną odpowiedzialność zawodową. Ta różnica bywa uznawana, ale ocena należy do ZUS i wymaga starannej dokumentacji.
Analogiczne, choć nie identyczne ograniczenie dotyczy prawa do podatku liniowego (art. 9a ust. 3 ustawy o PIT) i ryczałtu (art. 8 ust. 2 ustawy o ryczałcie). Tu praktyka interpretacyjna jest wyraźnie łagodniejsza - Dyrektor KIS wielokrotnie potwierdzał, że czynności lekarza stażysty lub rezydenta nie odpowiadają czynnościom samodzielnego lekarza, ponieważ różnią się zakresem samodzielności i odpowiedzialności.
Rekomendacja praktyczna: przed podpisaniem kontraktu ze szpitalem stażowym złóż wniosek o interpretację indywidualną (40 zł, do 3 miesięcy) oraz - odrębnie - o interpretację ZUS w trybie art. 34 Prawa przedsiębiorców.
Kalendarz dla kończących staż
| Miesiąc | Działanie |
|---|---|
| Ostatni miesiąc stażu | wniosek o pełne prawo wykonywania zawodu w OIL |
| Ostatnie 4 tygodnie | negocjacje warunków kontraktu lub etatu |
| 2 tygodnie przed startem | CEIDG, polisa OC, wniosek do RPWDL |
| Dzień rozpoczęcia | zgłoszenie do ZUS (7 dni), rachunek firmowy |
| Do 20 dnia miesiąca po pierwszym przychodzie | wybór formy opodatkowania |
Najczęstsze pytania
Czy mogę wystawiać faktury w trakcie stażu za dyżury w innym szpitalu? Nie w zakresie świadczeń zdrowotnych. Ograniczone prawo wykonywania zawodu nie pozwala na samodzielne udzielanie świadczeń, a bez wpisu do RPWDL działalność lecznicza jest niedopuszczalna.
Czy staż wlicza się do okresu prowadzenia działalności przy ulgach ZUS? Nie. Ulgi liczy się od dnia objęcia ubezpieczeniami z tytułu działalności gospodarczej.
Czy mogę założyć działalność jeszcze w trakcie stażu, żeby „zacząć bieg ulg”? Bieg ulgi na start rozpoczyna się od objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu działalności. Przy równoległym etacie ze stażu składki społeczne z działalności i tak nie wystąpią, a składka zdrowotna będzie należna z obu tytułów. To rozwiązanie rzadko się opłaca - wymaga indywidualnego przeliczenia.
Czy rezydent może prowadzić działalność? Tak, w zakresie świadczeń wykraczających poza program szkolenia specjalizacyjnego. Zobacz: rezydent, dyżury i JDG.
Stan prawny: 29 sierpnia 2026 r. Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej w indywidualnej sprawie.
Kończysz staż? MEDpakiet przygotowuje komplet dokumentów rejestracyjnych oraz sprawdza, czy w Twojej sytuacji przysługują ulgi ZUS i preferencyjne formy opodatkowania.